“Rong mứt đứng nhứt trong các loài rong biển”. Tất nhiên đây không phải là xếp hạng của tổ chức nào, mà chỉ là đánh giá dựa trên trải nghiệm bao đời ăn rong mứt của cư dân vùng biển. Cứ cho rằng đánh giá đó là cảm tính nhưng nghe rất cảm tình. Đời rong mà, “danh hiệu” một chút cũng phải thôi. Với lại chuyện ẩm thực vốn không có chừng có mực. Cũng món đó nhưng kẻ khen người chê. Phân tích rạch ròi, chi li đôi khi… phi ẩm thực.
Rong mứt hay lập làng lập xóm trên những gành đá dọc theo chân sóng. Thời điểm nạo loại rong này thường là mùa đông mưa dầm gió bấc. Những bãi đá gập ghềnh, cheo leo, hang hố hiểm hóc là nơi rong mứt mọc nhiều. Với miếng nhôm mỏng và cái giỏ tre mang trên lưng, người đi nạo rong mứt coi cái té nhẹ tựa lông hồng vì phải đi trên đá ẩm ướt. Trơn trượt hoặc sóng bổ bất ngờ, người nạo rong nào cũng trải qua. Mình mẩy xây xước, u đầu mẻ trán cũng là chuyện thường. Biết vậy nhưng tới tháng 9 tháng 10 ta, nghe rong mứt “gọi” dưới mé gành là xách giỏ đi ngay.
Người nạo rong mứt để bán thì cơm đùm cơm bới đem theo, đi từ sáng tới xế chiều mới về. Còn nạo rong mứt kiểu “văn nghệ” như mấy ông xóm tôi thì nhẹ hều. Cũng mang tơi đội nón, cũng miếng nhôm “chuyên nghiệp” và cái giỏ tre lủng lẳng như ai, nhưng nạo áng chừng đủ nồi canh thì quay sang bắt thêm mấy con cua, con ốc nữa là quay về, ưỡn ngực trước thềm nhận lời khen “anh xã tuyệt vời” của vợ.
Canh rong mứt có nhiều “thể loại” lắm. Nó có thể “phối” với tôm (tươi hoặc khô), cua, thịt, hàu, hến, trứng gà, trứng cút… Cách nấu cũng đơn giản thôi. Một chút dầu ăn phi với hành tỏi cho thơm rồi tao sơ với một trong những nguyên liệu vừa kể. Đổ nước vào nồi, nấu cho sôi rồi trút một chén rong mứt vào đảo nhẹ. Chờ sôi lại thì nêm nếm gia vị, nên thêm vài lát gừng tươi. Đấy là nấu với rong mứt tươi. Còn rong mứt khô thì phải ngâm nước âm ấm cỡ mười phút cho mềm trước khi nấu.
Dù nấu với thực phẩm nào thì rong mứt vẫn ấn tượng ở cái vị chua thoang thoảng, thơm dìu dịu, ngọt nhẹ nhàng, mằn mặn vừa đủ “cảm giác biển”. Ăn rong mứt nhớ nhứt là… cái điệu sừn sựt khi nhai. Bữa cơm ngày hè nóng bức, canh rong mứt cho cả nhà cái cảm giác thanh mát, ngọt lành.
